清水粵語拼音方案
清水粵語拼音方案是清水在1890年代制定的官方採用的粵語拼音方案,在1980年代前曾廣泛用作拼寫清水地名及人名。1980年代起,清水政府改為採用香港政府粵語拼音作為官方地名的拼音方案。然而清水粵語拼音方案仍然廣泛作為人名的拼寫方式,清水亦以此作為粵語拼音教學標準。
聲母
共19個,如下表所示:
| 雙脣音、脣齒音 | 舌尖音 | 軟顎音、聲門音 | 脣化軟顎音 | 噝音、硬顎音 | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 拉丁字母 | b | p | m | f | d | t | n | l | g | k | ng | h | gw | kw | w | z | c | s | y |
| 國際音標 | [p] | [pʰ] | [m] | [f] | [t] | [tʰ] | [n] | [l] | [k] | [kʰ] | [ŋ] | [h] | [kʷ] | [kʷʰ] | [w] | [ts] | [tsʰ] | [s] | [j] |
| 漢字舉例 | 巴 bah |
怕 pah |
媽 mah |
花 fah |
打 dah |
他 tah |
那 nah |
啦 lah |
家 gah |
卡 kah |
牙 ngah |
蝦 hah |
瓜 gwah |
誇 kwah |
蛙 wah |
渣 zah |
叉 cah |
沙 sah |
也 yah |
韻母
韻腹
共9個,如下表所示:
| 不圓唇韻腹 | 圓唇韻腹 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 拉丁字母 | ah | a | eh | i | o | u | oe | hu | yu |
| 國際音標 | [aː] | [ɐ] | [ɛː]/[e] | [iː]/[ɪ] | [ɔː]/[o] | [uː]/[ʊ] | [œː] | [ɵ] | [yː] |
| 漢字舉例 | 沙 sah 花 fah |
新 san 芬 fan |
些 seh 啡 feh |
詩 si 星 sing 識 sik |
疏 so 科 fo |
夫 fu 風 fung 福 fuk |
靴 her | 詢 shun | 書 syu |
韻尾
共8個,如下表所示:
| 元音韻尾 | 鼻音韻尾 | 塞音韻尾 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 拉丁字母 | -i | -u | -m | -n | -ng | -p | -t | -k |
| 國際音標 | [-i]/[-y] | [-u] | [-m] | [-n] | [-ŋ] | [-p̚] | [-t̚] | [-k̚] |
| 漢字舉例 | 西 sai | 收 sau | 心 sam | 新 san | 生 sang | 濕 sap | 失 sat | 塞 sak |
韻母表
韻腹加韻尾組成粵拼的韻母,1993年原方案共56個[1],2018年新增2個至58個[2]:
(方括號內為國際音標,所有例字均只取其韻母)
| 行列 | - | i 列 | u 列 | m 列 | n 列 | ng 列 | p 列 | t 列 | k 列 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ah 行 | ah 渣 [aː] |
ahi 齋 [aːi] |
ahu 嘲 [aːu] |
ahm 站 [aːm] |
ahn 讚 [aːn] |
ahng 掙 [aːŋ] |
ahp 集 [aːp̚] |
aht 扎 [aːt̚] |
ahk 責 [aːk̚] |
| a 行 | a [ɐ] |
ai 擠 [ɐi] |
au 周 [ɐu] |
am 斟 [ɐm] |
an 珍 [ɐn] |
ang 增 [ɐŋ] |
ap 汁 [ɐp̚] |
at 姪 [ɐt̚] |
ak 則 [ɐk̚] |
| eh 行 | eh 些 [ɛː] |
ei 四 [ei] |
eu 掉 [ɛːu] |
em 舔 [ɛːm] |
en [ɛːn] |
eng 鄭 [ɛːŋ] |
ep 夾 [ɛːp̚] |
et 坺 [ɛːt̚] |
ek 石 [ɛːk̚] |
| i 行 | i 思 [iː] |
- | iu 消 [iːu] |
im 閃 [iːm] |
in 先 [iːn] |
ing 升 [ɪŋ] |
ip 攝 [iːp̚] |
it 泄 [iːt̚] |
ik 識 [ɪk̚] |
| o 行 | o 可 [ɔː] |
oi 開 [ɔːy] |
ou 好 [ou] |
- |
on 看 [ɔːn] |
ong 康 [ɔːŋ] |
- |
ot 喝 [ɔːt̚] |
ok 學 [ɔːk̚] |
| u 行 | u 夫 [uː] |
ui 灰 [uːy] |
- | - | un 歡 [uːn] |
ung 風 [ʊŋ] |
- | ut 闊 [uːt̚] |
uk 福 [ʊk̚] |
| er 行 | er 靴 [œː] |
- | - | - | - | erng 樣 [œːŋ] |
- | ert [œːt̚] |
erk 約 [œːk̚] |
| hu 行 | - | hui 需 [ɵy] |
- | - | hun 詢 [ɵn] |
- | - | hut 摔 [ɵt̚] |
- |
| yu 行 | yu 書 [yː] |
- | - | - | yun 孫 [yːn] |
- | - | yut 雪 [yːt̚] |
- |
| 鼻音韻 | - | - | - | m 唔 [m̩] |
- | ng 吳 [ŋ̩] |
- | - | - |
聲調
清水粵語拼音方案包括六個聲調,其中一、三、六聲亦包括入聲(則七、八、九聲)。
| 調序 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 調值 | 55/53 | 35 | 33 | 11/21 | 13/23 | 22 |
| 舒聲類 | 陰平 | 陰上 | 陰去 | 陽平 | 陽上 | 陽去 |
| 入聲類 | 上陰入 | 下陰入 | 陽入 | |||
| 表示方式 | ◌̄ | ◌́ | ◌̈ | ◌̱ | ◌̨ | ◌̀ |
在翻譯人名、地名至外語時,不會表示聲調,在表音聲調將會如下表示:
| 聲調表 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 調序 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| ah | āh | áh | äh | a̲h | ąh | àh |
| ahi | āhi | áhi | ähi | a̲hi | ąhi | àhi |
| ahu | āhu | áhu | ähu | a̲hu | ąhu | àhu |
| ahm | āhm | áhm | ähm | a̲hm | ąhm | àhm |
| ahn | āhn | áhn | ähn | a̲hn | ąhn | àhn |
| ahng | āhng | áhng | ähng | a̲hng | ąhng | àhng |
| ahp | āhp | áhp | ähp | a̲hp | ąhp | àhp |
| aht | āht | áht | äht | a̲ht | ąht | àht |
| ahk | āhk | áhk | ähk | a̲hk | ąhk | àhk |
| ai | āi | ái | äi | a̲i | ąi | ài |
| au | āu | áu | äu | a̲u | ąu | àu |
| am | ām | ám | äm | a̲m | ąm | àm |
| an | ān | án | än | a̲n | ąn | àn |
| ang | āng | áng | äng | a̲ng | ąng | àng |
| ap | āp | áp | äp | a̲p | ąp | àp |
| at | āt | át | ät | a̲t | ąt | àt |
| ak | āk | ák | äk | a̲k | ąk | àk |
| eh | ēh | éh | ëh | e̱h | ęh | èh |
| ei | ēi | éi | ëi | e̱i | ęi | èi |
| eu | ēu | éu | ëu | e̱u | ęu | èu |
| em | ēm | ém | ëm | e̱m | ęm | èm |
| eng | ēng | éng | ëng | e̱ng | ęng | èng |
| ep | ēp | ép | ëp | e̱p | ęp | èp |
| ek | ēk | ék | ëk | e̱k | ęk | èk |
| i | ī | í | ï | i̱ | į | ì |
| iu | īu | íu | ïu | i̱u | įu | ìu |
| im | īm | ím | ïm | i̱m | įm | ìm |
| in | īn | ín | ïn | i̱n | įn | ìn |
| ing | īng | íng | ïng | i̱ng | įng | ìng |
| ip | īp | íp | ïp | i̱p | įp | ìp |
| it | īt | ít | ït | i̱t | įt | ìt |
| ik | īk | ík | ïk | i̱k | įk | ìk |
| o | ō | ó | ö | o̱ | ǫ | ò |
| oi | ōi | ói | öi | o̱i | ǫi | òi |
| ou | ōu | óu | öu | o̱u | ǫu | òu |
| on | ōn | ón | ön | o̱n | ǫn | òn |
| ong | ōng | óng | öng | o̱ng | ǫng | òng |
| ot | ōt | ót | öt | o̱t | ǫt | òt |
| ok | ōk | ók | ök | o̱k | ǫk | òk |
| er | ēr | ér | ër | e̱r | ęr | èr |
| erng | ērng | érng | ërng | e̱rng | ęrng | èrng |
| erk | ērk | érk | ërk | e̱rk | ęrk | èrk |
| hui | hūi | húi | hüi | hu̱i | hųi | hùi |
| hun | hūn | hún | hün | hu̱n | hųn | hùn |
| hut | hūt | hút | hüt | hu̱t | hųt | hùt |
| u | ū | ú | ü | u̱ | ų | ù |
| ui | ūi | ui | üi | u̱i | ųi | ùi |
| un | ūn | ún | ün | u̱n | ųn | ùn |
| ung | ūng | úng | üng | u̱ng | ųng | ùng |
| ut | ūt | út | üt | u̱t | ųt | ùt |
| uk | ūk | úk | ük | u̱k | ųk | ùk |
| yu | yū | yú | yü | yu̱ | yų | yù |
| yun | yūn | yún | yün | yu̱n | yųn | yùn |
| yut | yūt | yút | yüt | yu̱t | yųt | yùt |
| m | m̄ | ḿ | m◌̈ | m̱ | m◌̨ | m◌̀ |
| ng | n◌̄g | ńg | n◌̈g | ṉg | ņg | n◌̀g |
完整音節表
| 行列 | 空韻 | b | p | m | f | d | t | n | l | g | k | ng | h | gw | kw | w | z | c | s | y |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ah | 鴉
ah |
巴
bah |
扒
pah |
媽
mah |
花
fah |
打
dah |
他
tah |
拿
nah |
啦
lah |
家
gah |
卡
kah |
牙
ngah |
下
hah |
掛
gwah |
誇
kwah |
華
wah |
鮓
zah |
查
cah |
沙
sah |
也
yah |
| ahi | 挨
ahi |
拜
bahi |
排
pahi |
埋
mahi |
快
fahi |
帶
dahi |
太
tahi |
嬭
nhai |
拉
lhai |
戒
ghai |
楷
kahi |
睚
ngahi |
瀣
hahi |
罫
gwahi |
嘳
kwahi |
懷
wahi |
齋
zahi |
柴
cahi |
曬
sahi |
踹
yahi |
| ahu | 拗
ahu |
苞
bahu |
拋
pahu |
卯
mahu |
鬧
nahu |
撈
lahu |
教
gahu |
靠
kahu |
爻
ngahu |
巧
hahu |
爪
zahu |
巢
cahu |
筲
sahu |
|||||||
| ahm | 恰
ahm |
擔
dahm |
探
tahm |
男
nahm |
攬
lahm |
監
gahm |
啽
ngahm |
咸
hahm |
簪
zahm |
慘
cahm |
三
sahm |
|||||||||
| ahn | 晏
ahn |
班
bahn |
攀
pahn |
晚
mahn |
繁
fahn |
單
dahn |
檀
tahn |
難
nahn |
讕
lahn |
艱
gahn |
眼
ngahn |
閒
hahn |
關
gwahn |
還
wahn |
讚
zahn |
殘
cahn |
山
sahn |
|||
| ahng | 罌
ahng |
唪
bahng |
鵬
pahng |
猛
mahng |
冷
lahng |
更
gahng |
硬
ngahng |
夯
hahng |
逛
gwahng |
眶
kwahng |
橫
wahng |
諍
zahng |
撐
cahng |
生
sahng |
||||||
| ahp | 鴨
ahp |
答
dahp |
塌
tahp |
納
nahp |
臘
lahp |
甲
gahp |
押
ngahp |
狹
hahp |
集
zahp |
插
cahp |
翣
sahp |
|||||||||
| aht | 壓
aht |
扒
baht |
靺
maht |
發
faht |
達
daht |
躂
taht |
捺
naht |
辣
laht |
戛
gaht |
卡
caht |
聐
ngaht |
刮
gwaht |
滑
waht |
扎
zaht |
察
caht |
殺
saht |
||||
| ahk | 軛
ahk |
帛
bahk |
拍
pahk |
擘
mahk |
謋
fahk |
咑
dahk |
肋
lahk |
革
gahk |
緙
kahk |
額
ngahk |
客
hahk |
摑
gwahk |
畫
wahk |
澤
zahk |
賊
cahk |
索
sahk |
喫
yahk | |||
| ai | 矮
ai |
閉
bai |
批
pai |
迷
mai |
費
fai |
弟
dai |
體
tai |
泥
nai |
禮
lai |
雞
gai |
啟 | 危 | 兮 | 歸 | 規 | 遺 | 祭 | 齊 | 勢 | 曳 |
| au | 漚
au |
堷
bau |
剖
pau |
侔
mau |
否
fau |
鬥
dau |
頭
tau |
耨
nau |
漏
lau |
救
gau |
求
kau |
偶
ngau |
後
hau |
走
zau |
醜
cau |
受
sau |
有
yau | |||
| am | 暗
am |
泵
bam |
抌
dam |
氹
tam |
稔
nam |
林
lam |
金
gam |
琴
kam |
韽
ngam |
含
ham |
寖
zam |
侵
cam |
心
sam |
淫
yam | ||||||
| an | 品
ban |
噴
pan |
問
man |
分
fan |
躉
dan |
吞
tan |
捻
nan |
根
gan |
芹
kan |
銀
ngan |
恨
han |
軍
gwan |
困
kwan |
溫
wan |
震
zan |
陳
can |
神
san |
引
yan | ||
| ang | 鶯
ang |
崩
bang |
堋
pang |
盟
mang |
揈
fang |
等
dang |
騰
tang |
能
nang |
舲
lang |
庚
gang |
掯
kang |
罃
ngang |
行
hang |
觥
gwang |
宏
wang |
爭
zang |
層
cang |
蹭zang | ||
| ap | 洽
ap |
耷
dap |
粒
nap |
立
lap |
急
gap |
吸
kap |
岋
ngap |
合
hap |
執
zap |
輯
cap |
拾
sap |
潝
yap | ||||||||
| at | 筆
bat |
匹
pat |
密
mat |
紼
fat |
突
dat |
吶
nat |
甩
lat |
吉
gat |
咳
kat |
兀
ngat |
瞎
hat |
骨
gwat |
屈
wat |
質
zat |
七
cat |
實
sat |
日
yat | |||
| ak | 偓
ak |
北
bak |
默
mak |
得
dak |
疒
nak |
勒
lak |
眲
ngak |
黑
hak |
側
zak |
測
cak |
塞
sak |
|||||||||
| eh | 欸
eh |
啤
beh |
咩
meh |
啡
feh |
爹
deh |
呢
neh |
咧
leh |
痂
geh |
伽
keh |
謝
zeh |
邪
ceh |
射
seh |
夜
yeh | |||||||
| ei | 誒
ei |
悲
bei |
披
pei |
微
mei |
飛
fei |
地
dei |
珥
nei |
理
lei |
機
gei |
奇
kei |
起
hei |
死
sei |
||||||||
| eu | 調
deu |
|||||||||||||||||||
| em | 舐
lem |
|||||||||||||||||||
| eng | 餅
beng |
平
peng |
名
meng |
盯
deng |
廳
teng |
愣
leng |
鏡
geng |
輕
heng |
鄭
zeng |
清
ceng |
腥
seng |
影
ying | ||||||||
| ep | 夾
gep |
|||||||||||||||||||
| ek | 壁
bek |
擗
pek |
笛
dek |
踢
tek |
叻
lek |
劇
kek |
吃
hek |
炙
zek |
尺
cek |
石
sek |
||||||||||
| i | 眯
mi |
啲
di |
抳
ni |
唎
li |
緇
zi |
詞
ci |
試
si |
意
yi | ||||||||||||
| iu | 表
biu |
漂
piu |
妙
miu |
覅
fiu |
丟
diu |
挑
tiu |
鳥
niu |
了
liu |
嬌
giu |
橋
kiu |
曉
hiu |
焦
ziu |
昭
ciu |
消
siu |
搖
yiu | |||||
| im | 點
dim |
添
tim |
念
nim |
斂
lim |
劍
gim |
黔
kim |
欠
him |
沾
zim |
潛
cim |
禪
sim |
厭
yim | |||||||||
| in | 辯
bin |
偏
pin |
面
min |
典
din |
天
tin |
年
nin |
連
lin |
堅
gin |
犍
kin |
顯
hin |
湔
zin |
前
cin |
先
sin |
延
yin | ||||||
| ing | 冰
bing |
瓶
ping |
明
ming |
訂 | 挺 | 寧 | 領 | 驚 | 擎 | 輕
hing |
迥
gwing |
永
wing |
精
zing |
清
cing |
成
sing |
應
ying | ||||
| ip | 疊
dip |
貼
tip |
涅
nip |
獵
lip |
劫
gip |
協
hio |
接
zip |
妾
cip |
涉
sip |
業
yip | ||||||||||
| it | 必
bit |
撇
pit |
滅
mit |
跌
dit |
鐵
tit |
冽
lit |
潔
git |
揭
kit |
齧
ngit |
歇
hit |
節
zit |
切
cit |
竊
sit |
臬
yit | ||||||
| ik | 碧
bik |
闢
pik |
覓
mik |
的
dik |
惕
tik |
匿
nik |
力
lik |
極
gik |
棘
kik |
虩
hik |
馘
gwik |
掝
kwik |
蜮
wik |
直
zik |
斥
cik |
食
sik |
亦
yik | |||
| o | 痾
o |
播
bo |
破
po |
磨
mo |
火
fo |
趓
do |
堶
to |
挪
no |
羅
lo |
個
go |
鈳
ko |
臥
ngo |
可
ho |
過
gwo |
禍
wo |
助
zo |
初
co |
所
so |
唷
yo | |
| oi | 愛
oi |
俖
poi |
代
doi |
胎
toi |
內
noi |
來
loi |
改
goi |
丐
koi |
礙
ngoi |
海
hoi |
載
zoi |
才
coi |
鰓
soi |
|||||||
| ou | 奧
ou |
暴
bou |
鋪
pou |
無
mou |
盜
dou |
桃
tou |
腦
nou |
露
lou |
告
gou |
傲
ngou |
豪
hou |
皂
zou |
操
cou |
數
sou |
𢝊
you | |||||
| on | 安
on |
干
gon |
岸
ngon |
寒
hon |
||||||||||||||||
| ong | 骯
ong |
傍
bong |
旁
pong |
網
mong |
防
fong |
當
dong |
堂
tong |
囊
nong |
閬
long |
降
gong |
抗
kong |
卬
ngong |
航
hong |
廣
gwong |
曠
kwong |
黃
wong |
贓
zong |
廠
cong |
喪
song |
|
| ot | 割
got |
褐
hot |
||||||||||||||||||
| ok | 堊
ok |
博
bok |
樸
pok |
莫
mok |
藿
fok |
度
dok |
託
tok |
諾
nok |
落
lok |
覺
gok |
確
kok |
岳
ngok |
學
hok |
國
gwok |
廓
kwok |
獲
wok |
作
zok |
擉
cok |
朔
sok |
|
| er | 朵
der |
唾
ter |
鋸
ger |
瘸
ker |
靴
her |
|||||||||||||||
| erng | 娘
nerng |
量
lerng |
彊
gerng |
強
kerng |
鄉
herng |
象
zerng |
長
cerng |
相
serng |
陽
yerng | |||||||||||
| erk | 椓
derk |
略
lerk |
腳
gerk |
卻
kerk |
桌
zerk |
卓
cerk |
削
serk |
藥
yerk | ||||||||||||
| hui | 對
dhui |
推
thui |
女
nhui |
類
lhui |
居
ghui |
佉
khui |
許
hui |
罪
zhui |
吹
chui |
水
shui |
蕤
yhui | |||||||||
| hun | 敦
dhun |
盾
thun |
論
lhun |
盡
zhun |
巡
chun |
順
shun |
潤
yhun | |||||||||||||
| hut | 咄
dhut |
訥
nhut |
律
lhut |
卒
zhut |
出
chut |
率
shut |
||||||||||||||
| u | 婦
fu |
固
gu |
箍
ku |
狐
wu |
||||||||||||||||
| ui | 貝
bui |
賠
pui |
枚
mui |
喙
fui |
癐
gui |
潰
kui |
回
wui |
|||||||||||||
| un | 半
bun |
判
pun |
滿
mun |
歡
fun |
觀
gun |
逭
wun |
籿
cun |
|||||||||||||
| ung | 甕
ung |
菶
bung |
蓬
pung |
蒙
mung |
風
fung |
動
dung |
通
tung |
農
nung |
弄
lung |
宮
gung |
窮
kung |
壅
ngung |
雄
hung |
中
zung |
充
cung |
送
sung |
用
yung | |||
| ut | 勃
but |
潑
put |
沒
mut |
闊
fut |
括
kut |
活
wut |
||||||||||||||
| uk | 屋
uk |
卜
buk |
撲
puk |
目
muk |
服
fuk |
獨
duk |
禿
tuk |
恧
nuk |
六
luk |
局
guk |
曲
kuk |
剭
nguk |
哭
huk |
觸
zuk |
束
cuk |
宿
suk |
欲
yuk | |||
| yu | 主
zyu |
處
cyu |
庶
syu |
語
yu | ||||||||||||||||
| yun | 端
dyun |
團
tyun |
暖
nyun |
亂
lyun |
捲
gyun |
拳
kyun |
犬
hyun |
轉
zyu |
存
cyun |
算
syun |
願
yun | |||||||||
| yut | 奪
dyut |
脫
tyut |
劣
lyut |
橛
gyut |
缺
kyut |
血
hyut |
絕
zyut |
撮
cyut |
雪
syut |
月
yut | ||||||||||
| m | 唔
m |
噷
hm |
||||||||||||||||||
| ng | 誤
ng |
哼
hng |